Soạn văn 11 bài Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân (Tiếp theo) trang 35

B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI

Kiến thức thú vị

Luyện tập

Bài tập 1: trang 35 sgk Ngữ Văn 11 tập một

Từ nách là một từ phổ biến, quen thuộc với mọi người nói tiếng Việt với nghĩa "mặt dưới chỗ cánh tay nối với ngực" (Từ điển tiếng Việt - Hoàng Phê chủ biên). Nhưng trong câu thơ dưới đây, Nguyễn Du (trong Truyện Kiều) đã có sự sáng tạo riêng khi dùng từ nách như thế nào?

Nách tường bông liễu bay sang láng giềng

=> Xem hướng dẫn giải

Bài tập 2: trang 136 sgk Ngữ Văn 11 tập một

Trong những câu thơ sau đây, từ xuân được dùng theo sự sáng tạo riêng của nhà thơ như thế nào? Hãy phân tích nghĩa của từ xuân trong lời nói của mỗi người.

- Ngán nỗi xuân đi xuân lại lại

(Hồ Xuân Hương, Tự tình - Bài II)

- Cảnh xuân đã bẻ cho người chuyên tay

(Nguyễn Du, Truyện Kiều)

- Chén quỳnh tương ăm ắp bầu xuân

(Nguyễn Khuyến, Khóc Dương Khuê)

- Mùa xuân là tết trồng cây

Làm cho đấy nước càng ngày càng xuân

(Hồ Chí Minh)

=> Xem hướng dẫn giải

Bài tập 3: trang 36 sgk Ngữ Văn 11 tập một

Cũng là từ mặt trời trong ngôn ngữ chung nhưng mỗi tác giả trong những câu thơ sau đã có sự sáng tạo như thế nào khi sử dụng?

a) Mặt trời xuống biển như hòn lửa

Sóng đẫ cài then đêm sập cửa

(Huy Cận, Đoàn thuyền đánh cá)

b) Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ

Mặt trời chân lí chói qua tim

(Tố Hữu, Từ ấy)

c) Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi

Mặt trời của mẹ em nằm trên lưng

(Nguyễn Khoa Điềm, Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ)

=> Xem hướng dẫn giải

Bài tập 4: trang 36 sgk Ngữ Văn 11 tập một

Theo anh (chị) trong những câu sau, từ nào là từ mới được tạo ra trong thời gian gần đây? Chúng được tạo ra dựa vào những tiếng nào có sẵn và theo phương thức cấu tạo từ như thế nào?

a) Nhưng ngẫm nghĩ một chút, họ sẽ thấy những vật mọn mằn nhất chứa cả một sự thông tin sâu sắc.

(Báo Quân đội nhân dân)

b) Gái miệt vườn giỏi giắn, làm trăm công nghìn việc không biết mệt.

(Minh Tuyền)

c) Tôi được xem băng ghi hình mọi chi tiết của cuộc mổ [...] bằng ca-mê-ra chuyện dụng của chính máy nội soi

(Quang Đẩu)

=> Xem hướng dẫn giải

Phần tham khảo mở rộng

Câu 1: Trình bày những nội dung chính trong bài: "Từ ngôn ngữ chung đến lời nói cá nhân (Tiếp theo)". Bài học nằm trong chương trình ngữ văn 11 tập 1.

=> Xem hướng dẫn giải