Soạn văn bài: Nói quá

57 lượt xem

Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm. KhoaHoc xin tóm tắt những kiến thức trọng tâm và hướng dẫn soạn văn chi tiết các câu hỏi. Mời các bạn cùng tham khảo.

A. KIẾN THỨC TRỌNG TÂM

1. Nói quá và tác dụng của nói quá

Đọc các câu ca dao, tục ngữ sau và trả lời câu hỏi:

Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng
Ngày tháng mười chưa cười đã tối.
(Tục ngữ)

Cày đồng đang buổi ban trưa,
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày.
Ai ơi bưng hát cơm đầy.
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.
(Ca dao)

1. Nói Đêm tháng nằm chưa nằm đã sáng/ Ngày tháng mười chưa cười đã tối và Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày có quá sự thật không ? Thực chất, mấy câu này nhằm nói điều gì ?
2. Cách nói như vậy có tác dụng gì ?
Trả lời:
1. Thực chất của những câu nói này là:

Tháng năm có đặc điểm ngày dài đêm ngắn, tháng mười ngày lại ngắn đêm dài. Do ảnh hưởng của chuyển động trái đất quay quanh mặt trời.
Công việc của nhà nông làm ra hạt gạo là vô cùng vất vả, đổ rất nhiều mồ hôi công sức.

2. Cách nói như vậy để nhấn mạnh ý và làm tăng giá trị biểu cảm của câu nói.

2. Ghi nhớ

Nói quá là biện pháp tu từ phóng đại mức độ, quy mô, tính chất của sự vật, hiện tượng được miêu tả để nhấn mạnh, gây ấn tượng, tăng sức biểu cảm.

B. BÀI TẬP VÀ HƯỚNG DẪN GIẢI

Kiến thức thú vị

Câu 1: (Trang 102 - SGK Ngữ văn 8 tập 1) Tìm biện pháp nói quá và giải thích ý nghĩa của chúng trong các ví dụ sau:

a. Bàn tay ta làm nên tất cả
Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

(Hoàng Trung Thông, Bài ca vỡ đất)

b. Anh cứ yên tâm, vết thương mới chỉ sướt da thôi. Từ giờ đến sáng em có thể đi lên đến tận trời được.

(Nguyễn Minh Châu, Mảnh trăng cuối rừng)

c. [...] Cái cụ bá thét ra lửa ấy lại xử nhũn mời hắn vào nhà xơi nước.

(Nam Cao, Chí Phèo)

=> Xem hướng dẫn giải

Câu 2: (Trang 102 - SGK Ngữ văn 8 tập 1) Điền các thành ngữ sau đây vào chỗ trống l...l để tạo biện pháp tu từ nói quá: bầm gan tím ruột, chó ăn đá gà ăn sỏi, nở từng khúc ruột, ruột để ngoài da, vắt chân lên cổ.
a) Ở nơi l...l thế này, cỏ không mọc nổi nữa là trồng rau, trồng cà. b) Nhìn thấy tội ác của giặc, ai ai cũng l...l.
c) Cô Nam tính tình xởi lởi, l...l.
d) Lời khen của cô giáo làm cho nó l...l.
e) Bọn giặc hoảng hồn l...l mà chạy.

=> Xem hướng dẫn giải

Câu 3: (Trang 102 - SGK Ngữ văn 8 tập 1) Đặt câu với các thành ngữ dùng biện pháp nói quá sau đây: nghiêng nước nghiêng thành, dời non lấp biển, lấp biển vá trời, mình đồng da sắt, nghĩ nát óc.

=> Xem hướng dẫn giải

Câu 4: (Trang 103 - SGK Ngữ văn 8 tập 1) Tìm năm thành ngữ so sánh có dùng biện pháp nói quá.

=> Xem hướng dẫn giải

Câu 5: (Trang 103 - SGK Ngữ văn 8 tập 1) Viết một đoạn văn hoặc làm một bài thơ có dùng biện pháp nói quá.

=> Xem hướng dẫn giải

Câu 6: (Trang 103 - SGK Ngữ văn 8 tập 1) Phân biệt biện pháp tu từ nói quá với nói khoác.

=> Xem hướng dẫn giải