Giải bài 11 sinh 10: Vận chuyển các chất qua màng sinh chất

Tế bào thường xuyên trao đổi chất với môi trường. Các chất ra vào tế bào đều phải được đi qua màng sinh chất theo cách này hay cách khác. Sự vận chuyển các chất ra vào tế bào được thực hiện chủ yếu bằng các cách sau đây.

A. Lý thuyết

I. Vận chuyển thụ động

• Là phương thực vận chuyển các chất qua màng sinh chất mà không tiêu tốn năng lượng.
• Theo nguyên lý khuếch tán gọi là sự thẩm thấu: các chất từ nơi nồng độ cao đến nơi nồng độ thấp hơn
• Có 2 cách khuếch tán qua màng sinh chất:
• Khuếch tán trực tiếp qua lớp photpholipit kép
• Khuếch tán qua kênh protein xuyên màng
• 3 loại môi trường:
• Môi trường ưu trương: nồng độ chất bên trong thấp hơn nồng độ bên ngoài tế bào
• Môi trường nhược trương: nồng độ chất bên trong cao hơn nồng độ bên ngoài tế bào
• Môi trường đẳng trường: nồng độ chất bên trong bằng nồng độ bên ngoài tế bào

II. Vận chuyển chủ động

• Là phương thức vận chuyển các chất qua màng sinh chất từ nơi có nồng độ thấp đến nơi có nồng độ cao hơn và cần tiêu tốn năng lượng.
• Vận chuyển thông qua các kênh protein chuyên biệt hoặc các bơm đặc chủng

III. Nhập bào và xuất bào

• Là phương thức vận chuyển các chất ra vào tế bào bằng cách làm biến dạng màng sinh chất.
• Nhập bào gồm 2 loại: thực bào và ẩm bào
• Quá trình nhập bào:
• Màng tế bào lỗm và bao lấy đối tượng
• Nuốt đối tượng vào trong tế bào
• Đối tượng liên kết và phân hủy bởi lizoxom